بیمارستان شهدای سلامت ملارد

دکتر امیربن‌رضوی، فوق تخصص گوارش و کبد بالغین، در گفتگو با خبرنگار روابط عمومی بیمارستان شهدای سلامت، مسمومیت‌های غذایی را نتیجه‌ی فرآیندهای نادرست در زنجیره تهیه، نگهداری و مصرف غذا دانست. وی پدیده «آلودگی متقاطع» را یکی از شایع‌ترین علل این عارضه معرفی کرد و توضیح داد: انتقال ناخواسته باکتری‌ها و عوامل بیماری‌زا از مواد غذایی خام (گوشت قرمز، مرغ و تخم‌مرغ) به مواد غذایی پخته شده یا آماده‌ی مصرف، اصلی‌ترین راه ورود عوامل میکروبی به بدن است و عدم رعایت دمای استاندارد در نگهداری مواد غذایی، شرایطی ایده‌آل برای تکثیر سریع باکتری‌های خطرناکی نظیر سالمونلا، اشریشیا کلی و استافیلوکوک فراهم می‌کند که مستقیماً به مخاط سیستم گوارشی آسیب می‌رسانند.

دکتر بن‌رضوی در ادامه، مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های حیاتی را برای قطع کردن زنجیره انتقال آلودگی‌ها ارائه داد. وی تأکید کرد که شستشوی مداوم و اصولی دست‌ها با آب و صابون، به‌ویژه پیش و پس از آماده‌سازی مواد غذایی خام، اولین و مهم‌ترین سد دفاعی است. همچنین، جداسازی فیزیکی ابزار کار، از جمله استفاده از تخته‌های برش و چاقوهای مجزا برای گوشت و سبزیجات، از انتقال پنهان میکروب‌ها جلوگیری می‌کند.

وی در بحث مدیریت دمایی مواد غذایی خاطرنشان کرد که یخچال‌ها باید همواره در دمای زیر ۵ درجه سانتی‌گراد تنظیم شوند تا از رشد باکتری‌ها جلوگیری گردد و هنگام پخت یا گرم کردن مجدد، رسیدن دمای مرکزی غذا به بالای ۷۰ درجه سانتی‌گراد الزامی است. وی همچنین به یک نکته مهم در تغذیه دانش‌آموزان اشاره کرد و افزود: برای پیشگیری از مسمومیت کودکان و نوجوانان در محیط مدرسه، باید در انتخاب محتویات ظرف غذا دقت ویژه‌ای صورت گیرد، به طوری که از قرار دادن وعده‌های غذایی حساس و فاقد پایداری مناسب در دمای محیط، مانند فرآورده‌های لبنی و گوشت‌های پخته شده که مستعد فساد سریع هستند، اکیداً خودداری شود.

هشدار درباره مسمومیت‌های گیاهی و قارچ‌ها، خطرات پنهان در طبیعت

دکتر بن‌رضوی در ادامه، با اشاره به یک جنبه‌ی کمتر مورد توجه اما بسیار خطرناک، به مسمومیت‌های ناشی از مصرف گیاهان و قارچ‌های سمی پرداخت. وی توضیح داد که بسیاری از افراد به دلیل عدم تشخیص دقیق، قارچ‌های سمی را با گونه‌های خوراکی اشتباه می‌گیرند که می‌تواند منجر به نارسایی حاد کبد و کلیه شود. وی تأکید کرد: مسمومیت با قارچ‌های سمی اغلب با علائم اولیه خفیف شروع می‌شود، اما پس از گذشت چند ساعت، آسیب‌های گسترده‌ای به ارگان‌های حیاتی وارد می‌کند که گاهی بازگشت‌ناپذیر است.

همچنین این متخصص، درباره مسمومیت‌های گیاهی نیز هشدار داد و خاطرنشان کرد که مصرف گیاهانی که در طبیعت روییده‌اند و توسط مردم به شکل خودسرانه به عنوان دارو مصرف می‌شوند، می‌تواند باعث بروز واکنش‌های آلرژیک شدید یا مسمومیت‌های سیستمیک شود. وی توصیه کرد که در هنگام گردش در طبیعت یا خرید محصولات کشاورزی، باید از مصرف هرگونه گیاه یا قارچی که هویت آن به طور قطعی مشخص نیست، اکیداً پرهیز کرد، چرا که تفاوت میان یک محصول خوراکی و یک ماده سمی، گاهی در جزئیاتی بسیار ظریف نهفته است که بدون بررسی آزمایشگاهی قابل تشخیص نیست.

شناسایی علائم خطر و ضرورت مداخله فوری پزشکی

در بخش پایانی این گفتگو، دکتر بن‌رضوی بر اهمیت هوشیاری در برابر علائم هشداردهنده مسمومیت تأکید کرد. وی یادآور شد که اگرچه بسیاری از مسمومیت‌ها با علائم خفیفی نظیر تهوع و دل‌پیچه همراه هستند و با استراحت برطرف می‌شوند، اما مشاهده برخی نشانه‌های حاد نیازمند مداخله فوری پزشکی است. وی هشدار داد که وجود خون یا مخاط در مدفوع، تب بالای پایدار، سرگیجه شدید، افت فشار خون و نشانه‌های حاد کم‌آبی بدن (مانند خشکی مفرط دهان و قطع ادرار)، از علائم خطرناکی هستند که در صورت بروز آن‌ها، نباید زمان را با درمان‌های خودسرانه یا خانگی از دست داد، بلکه مراجعه فوری به بخش اورژانس بیمارستان برای جلوگیری از شوک و آسیب‌های ارگان‌های حیاتی الزامی است. وی در پایان خاطرنشان کرد که رعایت نکات ساده بهداشتی در آشپزخانه، هزینه‌ی بسیار ناچیزی در برابر حفظ سلامت کل جامعه دارد.